Уваровская Ирина Васильевна

Уваровская Ирина Васильевна - үлэ ветерана, СӨ культуратын туйгуна, СӨ культуратын үтүөлээх үлэһитин ахтыыта.

1971 сыллаахха Моорук сельскэй библиотекатыгар сэбиэдиссэй буолан ананан үлэбин саҕалаабытым. Оччолорго кулууптары, библиотекалары сельсовет үбүлээн үлэлэтэллэрэ. Бу сылларга библиотекалар бэйэлэрэ сыллааҕы сметаны аттаран оҥорон үлэлииллэр. Саҥа атыыласпыт кинигэлэри библиотекарь бэйэтэ обработкалыыр: инвентарнай кинигэҕэ киллэрэр, квалификациятын туруорар, кармашек сыһыарар, кинигэ формулярын толорон онно уган, карточкаҕа суруйан каталогка киллэрэр, харчы хамныырын суммарнай кинигэҕэ суруйан ыйынан, кварталынан, сыллааҕы отчуот оҥорон сельсоветка тахсан бэрэбиэркэлэтэн Райбиблиотекаҕа отчуоттуур этибит. Аны илиинэн таҥаска плакат суруйуута, Кыһыл муннуктары тэрийии, ферма үлэһиттэригэр передвижка үлэлэтии, ол быыһыгар араас үлэҕэ субботниктар - олох соло булбаккын. Киэһээ комсомольскай тэрилтэ секретара буолан эмиэ араас үлэни тэрийии. Ол курдук 1977 с. диэри библиотекаҕа сэбиэдиссэйдээтим.

Ити сайын Саха АССР культуратын министрин бирикээһинэн атырдьах ыйын 1 күнүттэн Абый оройуонун оҕо библиотекатыгар сэбиэдиссэйинэн ананан Дружина бөһүөлэгэр самолетунан көтөргө виза ылан тиийдим. Бу кэмҥэ Дружина бөһүөлэгэ биэрэгэ күүскэ сиҥнэр буолан, РСФСР Верховнай Советын 1974 с. уурааҕынан оройуон киинэ рабочай бөһүөлэк Белай Гора буолан оройуон тэрилтэлэрэ үксэ көспүт этэ. Сарсыныгар культура отделын сэбиэдиссэйигэр Слепцова Клавдия Иннокентьевнаҕа киирэн направлениябын биэрдим. Тымныы баҕайытык көрүстэ, сөбүлээбэтэҕэ тута көстөрө, уонна Дружинаҕа бараҕын диэтэ. Теплоходунан Дружинаҕа күнүс тиийдибит. Библиотека бөһүөлэк соҕуруу өртүгэр тутуллубут эбит. Салгыы орто оскуола улахан дьиэтэ турара. Оҕо оройуоннааҕы библиотеката Райбиблиотека дьиэтин салгыыта, Матрена Слепцова туттарбыт эбитин биллим.

Библиотекарым эдэркээн Альбина Иннокентьевна Слепцова. Фондабыт баай, элбэх кинигэлэрдээх этэ. Райбиблиотекаҕа сэбиэдиссэйинэн Садовникова Елизавета Васильевна, библиотекардарынан Слепцова Анастасия Иннокентьевна, Слепцова Антонина Ивановна. Ити бириэмэҕэ Белай Гораҕа Гоголева-Аржакова Валерия Константиновна баара. Түргэнник билсэн үлэбитин үөрэ-көтө саҕалаабыппыт. Библиотека оҕолору кытта үлэтин барытын ыытабыт. Дружина орто оскуолатыгар, музыкальнай оскуолаҕа да үөрэнээччитэ аҕыйаҕа. Үөрэнээччилэр оскуолаттан дьиэлэригэр баралларыгар эбэһээт библиотекаҕа киирэн кинигэ уларсан, хаһыат, сурунаал ааҕан бараллара. Ордук өйдөөн хаалбыппын Коля, Володя Корякиннары, Олег Старостины. Володя - билигин Владимир Индигирскэй - кэпсээн бөҕөлөөх, илиилэрин хамсатан ол кэпсээнин ситэрэн биэрэн күлүү бөҕө буоларбыт. Колята дуоспуруннаах, мэнээк саҥарбат, техническэй хайысхалаах кинигэлэри уларсара. Олег анекдот кэпсээн күллэртиир этэ. Маһынан оттуллар тимир оһохтоохпут. Сарсыарда тоҥ хаһаа дьиэҕэ кэлэн оһохпутун оттобут, сотору соҕус тимир оһохпут кыһыл буолуор диэри итийэр. Оччоҕо итии бөҕө буоллар да, атахпьгг тыс этэрбэстээх да буолларбыт тоҥорбут.

Алялыын эдьиийдии балыс курдук сылдьыбыппыт, барытыгар сүбэлэһэн. Сайын Аля кэпсэтэн Ефремов Александр Павлович СПЖ-тынан оройуон киинигэр киирдибит. Кинигэбит фондатын таҥаһынан куул тигэн, онно угаттаан сыһыы, соһуу, үлэ кытаанаҕа этэ. Аны биэрэкпит тэйиччи, билигин санаатахха эдэр буоламмьгг кыайдахпыт. Райсовет үлэһиттэрин кытта биир дьиэтэ кыра хос биэрэннэр фондабытын туруоран үлэлээн бардыбыт. Оскуола оҕолоругар библиотечнай уруоктары, саҥа кинигэлэргэ обзордара, бэсиэдэлэри, музыкальнай оскуолаҕа эмиэ араас мероприятиялары ыытабыт.

Ити бириэмэҕэ Абыйга Слепцова Светлана Афанасьевна, Кэбэргэнэҕэ Сидорова Александра Прокопьевна, Сыаганнаахха Дохунаева Александра Алексеевна, Уолбутка Слепцова Тамара Константиновна үтүө суобастаахтык, ситиһиилээхтик үлэлииллэрэ. Светлана Афанасьевна аатын курдук наһаа кэрэ, эйэҕэс, үтүө санаалаах киһи диэн билигин да истиҥник өйдүүбүн.

Библиотека үлэһиттэрэ общественнай олоххо актыыбынайдык кыттарбыт. Дружинаҕа олорон Аммосов Михаил Николаевич салайар народнай театрга Алялыын иккиэн артыыстаан нэһилиэктэринэн гастролга сылдьарбыт. Оттоох-Атахха, Кэбэргэнэҕэ, Абыйга, Сыаганнаахха спектакль көрдөрбүппүт. Таарыйа библиокекалары көрөбүт. Оттоох-Атахха фону барытын түүннэри отделларынан туруорбуппут. 1980 с. миигин бөһүөлэк советын депутатынан талбыттара. Субботниктарга сылдьарбьгг. Сайын аайы тэрилтэ үлэһиттэрин окко хастыы эмэ күҥҥэ вертолетунан тиэйэн ыыталлара. Ол курдук Сыаганнаахха, Оттоох-Атахха оттоспуппут. Саас аны АКБ биригээдэтигэр киирэн ыстаадаларынан барарбыт. Салайааччыбыт Ребров Н.Н., хируг врач Колесов Николай Николаевич, Бережнова Людмила, Владимиров Владимир, Стручкова Клара, Аля, мин. Кэбэргэнэттэн АКБ улэЬитэ Климовскай баара. Вертолетунан икки стадаҕа сылдьыбыппыт.

Ити курдук ус сыл улэлээн баран библиотеканы Иванова Светлана Софроновнаҕа туттаран Дьокуускай куоракка оҕо республиканскай библиотекатыгар методист-библиотекарынан улэлээбитим. 1981 с. саас дьиэ кэргэн олоҕун терүөтүн биричиинэтинэн төттөрү Белай Гораҕа көспүппүт. Ити бириэмэҕэ Республиканскай библиотека дириэктэрин солбуйааччыта Жараева Татьяна Андреевна кэлэн библиотека ситимнэрин кииннээһиннэ үлэ ыытан биирдии библиотека сметаларын, саҥа кэлэр кинигэлэри биир сиргэ обработкалааЬын, каталогун оҥорууну, классификацияны УДК-тан ББК таблицатыгар көһөрүү үлэтэ саҕаламмыта. Мин специальноһым библиограф-библиотекарь высшей классификации буолан главнай библиограф дуоһунаһыгар ылылллыбытым.

Сүрдээх эппиэттээх уонна быыллаах үлэ этэ. Каталожной карточкаҕа, хас биирдии кинигэни полкаттан ылан саҥа таблицанан көннөрөн биэрии. Кииннэммит библиотечнай ситим директорынан Гоголева-Аржакова В.К. анаммыта, кэтэхтэн Илиҥи Сибиир культуратын институтугар уерэнэрэ. Бу институтка оҕо библиотекатын библиотекара Слепцова А.И. эмиэ үөрэнэрэ. Ити кэмнэ комплектование уонна обработка отдела аһыллан Ефимова Алевтина Васильевна, Бережнова Евдокия Васильевна ананан үлэлээбиттэрэ. Саҥа методист штата көрүллэн Баишева Софья Ильинична үлэлии кэлбитэ. Абонемеҥҥа эдэр үлэһиттэр кэлбиттэрэ: Рязанская Евдокия Ивановна, Полушкина Надежда Ивановна, Ефимова Матрена Агитовна, Слепцова Елизавета Ивановна. Оҕо библиотекатыгар Иванова Светлана Софроновна сэбиэдиссэйинэн, библиотекарынан Слепцова Альбина Иннокентьевна, Слепцова Галина Егоровна үлэлииллэрэ.

Библиотека истиэнэтигэр бииргэ алтыспыт кыргыттары наЬаа учутэйдик ахтабын, саныыбын. Ити курдук эдэр сааска үлэлээбит кэмнэрбин өр сыллар быыллара сабан тугу өйдөөн хаалбыппын суруйдум. Бастакы библиотекардартан биирдэстэрин Аксинья Николаевна Слепцованы кытта Белай Гораҕа Стручкова Мария Егоровнаҕа бииргэ олоро сылдьыбьггым.

Билигин да Дружинаны ахтабын, ахтылҕаммын таһааран Григорий Дохунаев хоһоонугар ырыаны ыллатан истэбин.

1984 с. Дьокуускай куорат библиотечнай систематыгар улэҕэ киирбитим. Үгүс сыл Белинскэй аатынан Киин библиотекаҕа кыраайы уерэтэр салааҕа улэлээбитим. Якутсковедение диэн программаны киллэрэн салайар отделым СР Правительствотын Дьиэ кэргэн политикатын, СР эдэр ыччатын политикатын, СР культуратын, Дьокуускай куорат дьаЬалтатын 6 гран ылары ситиспиппит. Ол курдук авторскай проегым чэрчитинэн “Почетные граждане города Якутска” эбии киллэрэн түөрт выпуск кинигэ тахсыбыта. Оҕолорго анаан “Мой любимый город” диэн альбом. Бу альбомҥа улэбит хайысхаларынан элбэх материал киирбитэ. 2015 с. “Якутск от А до Я: детская энциклопедия”; 2019 с. “Путь длиное в 130 лет: история Центральной городской библиотеки им. В.Г. Белинского”; 2018 с. “Учитель-новатор, журналист, семейный педагог Артунова Любовь Семеновна” диэн биобиблиографическай ыйынньыгы электроннай кинигэ таЬааттарбытым. Ону тэҥэ “Летопись города Якутска“ диэн аатгаан 2016, 2017, 2018 сайтка таһааттарбытым. 2023 с. “Якутск библиотечный: 45 лет централизации” диэн хомуурунньукка Дьокуускай куорат библиотекаларын Ааҕар балаҕантан саҕалаан суруйбут ыстатыйаларым киирбиттэрэ. ”Куннээх Суолам дьоно” диэн төрөөбүт дэриэбинэм туһунан биобиблиографическай ыйынньыгы 2011 с. таһааттарбытым. 2023 с бочуоттаах сынньалаҥҥа барбытым, толору 52 сыл библиотекаҕа кинигэни кыта үлэлээн.

Наҕараадаларым: Үлэ ветерана, СӨ культуратын туйгуна, СӨ культуратын үтүөлээх үлэһитэ, Лидия Ивановна Хаенко аатынан “Душа дела” премия лауреата. Куорат Думатын, Куорат администрациятын, Куорат культура управлениятын знактарынан, грамоталарынан, РСФСР культуратын министервотыттан Почетнай грамота.